Tak znany wszystkim doskonale deszcz. Czasem denerwuje, czasem przeszkadza, a czasem czeka się na niego z utęsknieniem. Zwłaszcza gdy za oknem upały albo media alarmują o możliwej suszy, która spowodowana jest jego brakiem. Jak często zastanawiamy się jednak nad jego składem? Z skąd w ogóle się bierze? Gdzie najczęściej pada? Na te i inne pytania znajdziecie odpowiedzi w naszym nowym wpisie!
Woda krąży na naszej planecie będąc nieustannie w ruchu. Dzięki niej powstało życie na ziemi i świat, jaki znamy. Podróżuje między wodami podziemnymi, powierzchniowymi i atmosferycznymi. Zmienia swój stan także pomiędzy stanem gazowym, ciekłym i stałym. Cały obieg ziemi zawdzięczamy między innymi wpływowi Słońca, grawitacji oraz samego ruchu ziemi. Fachowo określa się to cyklem hydrologicznym, potocznie określanym – deszczem. Żeby jednak pojawił się deszcz, wpierw potrzebujemy chmur.
Jak tworzą się chmury?
Wszystko zaczyna się od parowania. Samo parowanie zawdzięczamy słońcu, a konkretnie jego energii która powoduje ciepło i umożliwia powstanie procesu parowania. Woda w stanie ciekłym zaczyna parować, dzieje się to między innymi z mórz czy oceanów, ale także z jezior czy nawet sztucznych zbiorników. Najwięcej pary oddają morza i oceny, które stanowią 70% powierzchni ziemi. W niewielkiej części woda paruje również z organizmów ludzkich i zwierzęcych. W procesie sublimacji do tego grona dołącza także śnieg i lód. Wystarczy spojrzeć w wiosenny dzień jak wszystko topnieje.
To wszystko powoduje pionowy ruch ogrzanego powietrza do góry. W dalszym etapie wszystko zależy od temperatury. Im mniejsza na górze, tym bardziej powietrze się schładza i powoduje to zjawisko kondensacji – skraplania pary wodnej. Przechodzi ona wtedy ze stanu gazowego w stan ciekły. Wszystkie elementy pary które zbierają się w górze, skraplają się na niezwykle małe stałe cząsteczki. Określa się je jako jądra kondensacji. Wszystkie produkty kondensacji, pod postacią kropelek wody czy kryształków lodu, które są wynikiem z kolei procesu resublimacji – osiadają na nich. W ten właśnie sposób powstaje chmura. Chmura z której następnie spadnie do nasz z powrotem deszcz!
Kiedy pada deszcz?
Dzieje się to ponownie, kiedy temperatura spada. Cząsteczki zawarte ze sobą rozrastają się, a siła ciężkości powoduje, że te ponownie spadają na ziemie tym razem w postaci kropel wody, czyli popularnego deszczu, a czasem nawet i grad. Zimą możemy zaobserwować zjawisko śniegu. Spora część opadów trafia do mórz i oceanów. Zaledwie 20% wszystkich opadów trafia na powierzchnię kontynentów. Ilość opadów na kontynencie związana jest także z jego odległością od morza lub oceanu. Im dalej, tym powietrze bardziej sucha a i częstotliwość opadów jest znacznie mniejsza. Woda, która jednak trafia na kontynenty także częściowo wyparowuje. Jej mniejszą ilość wychwytują rośliny, pozwalając wrócić jej do obiegu w procesie transpiracji. Inna część trafia także do rzek bądź wsiąka, dostając się do wód podziemnych, którymi przedostaje się do morza lub oceanu i wraca ponownie do obiegu.
Czy deszcz jest zdrowy?
Jakość opadu deszczu zależy także od tego, jakie czynniki napotka na swojej drodze. Mowa tutaj o jakości powietrza. Woda deszczowa najczęściej nie nadaje się do picia. Korzysta się z niej za to w procesie zbiorów wody do kanalizacji i celów gospodarczych lub przemysłowych. Deszcz na swojej drodze napotyka między innymi na tlen, azot, dwutlenek węgla, a także na sadzę, pyłki roślinne, pył przemysłowy czy mikroorganizmy. W niektórych miejscach dodatkowo zanieczyszczany jest przez dwutlenek siarki, siarkowodorów czy tlenek azotu. To obniża jego pH jeszcze bardziej i powoduje między innymi zjawisko kwaśnych deszczów.